KATIKA tasnia ya habari, cheti cha kitaaluma ni uthibitisho wa kuwa mtu amepitia mafunzo rasmi ya uandishi. Hata hivyo, kuna hadhi nyingine kubwa zaidi ambayo haina sanduku la darasani bali ina kipimo cha mchango, umahiri na athari ya kazi kwa jamii — nayo ni tuzo.
Leo hii, Tanzania ina waandishi wa habari ambao hawana diploma au shahada, lakini wametunukiwa tuzo kubwa za kitaifa na kimataifa kutokana na ubora wa kazi zao. Mwandishi mmoja mkongwe kutoka mkoani Geita, ambaye kwa heshima ya ombi lake hatutamtaja jina, ni mfano hai wa hazina iliyosahaulika.
Mwandishi huyu anayeaminika kuhitimu cheti cha uandishi mwaka 1997, hajawahi kujiendeleza kielimu — si kwa sababu ya kutokutaka, bali kwa sababu ya kipato kidogo kinachotokana na uandishi. Katika maelezo yake, alisema:
“Kwa kawaida, huandaa habari na kupewa Shilingi 2,000 kwa kila habari na Shilingi 5,000 kwa makala. Kwa wiki unaweza ukatoka na makala moja au habari mbili tu. Hali hiyo haikutosha kunipeleka chuoni.”
Pamoja na hali hiyo ngumu, ameweza kutwaa Tuzo ya EJAT (Excellence in Journalism Awards Tanzania) mwaka 2014/2015, moja ya tuzo zinazoheshimika mno nchini. Amepewa pia tuzo ya heshima chini ya mpango wa “Mama Samia Journalism Awards”, na amehudhuria mafunzo mbalimbali ya kitaifa kupitia MCT, TAMWA, MISA na mashirika mengine ya habari.
Je, tunapaswa kupuuza mchango wa watu kama hawa kwa sababu tu hawana diploma? Je, jamii inapaswa kumtambua zaidi aliyeingia darasani miaka miwili kupata cheti kuliko yule aliyebeba tuzo zinazobeba historia ya taifa?
Tuzo ni Uthibitisho wa Ubora wa Kazi kwa Vitendo
Tuzo haipatikani kwa bahati nasibu. Kupitia mfumo mgumu wa usaili, uhakiki, ulinganifu wa maadili na athari za kazi kwa jamii, mwandishi hupimwa kwa viwango vya juu kabisa. Mwandishi anayeibuka mshindi wa tuzo ya kitaifa huwa tayari amevuka mipaka ya kawaida na kuweka alama isiyofutika katika maendeleo ya taifa.
Kwa mantiki hii, serikali haina budi kuunda mfumo rasmi wa kutambua waandishi waliotunukiwa tuzo mbalimbali — iwe ni EJAT, Tuzo za Rais, au mashindano ya kitaifa yaliyosimamiwa na taasisi zenye hadhi. Hawa ni hazina ya taifa. Wengi wao wamekuwa wakifundisha waandishi wapya kwa vitendo, bila hata kutambuliwa rasmi kama walimu wa taaluma hiyo.
Kwa mujibu wa hali halisi inayojulikana na wadau wa tasnia, waandishi wengi waliotwaa tuzo hizi ni wale waliopitia mafunzo ya cheti au waliopitia njia zisizo rasmi, lakini wenye kipaji cha kweli, bidii, na uzalendo.
Mwandishi Bingwa Anapoendelea Kupigania Habari kwa Shilingi 2,000
Katika hali ya kushangaza na kusikitisha, bado tunashuhudia waandishi waliotwaa tuzo kubwa wakiteseka kimaisha. Hii ni sawa na bingwa wa mbio za Olimpiki kuachwa apande daladala huku wale waliokuwa mazoezini tu ndio wapewa magari ya kifahari.
Mwandishi kutoka Geita alieleza kwa masikitiko kwamba pamoja na jina lake kuwa kubwa katika jamii, bado hulipwa elfu mbili kwa habari. Alisema:
“Sijawahi kutangaza kujiondoa kwenye uandishi, ila hali ya kipato imekuwa kikwazo kikubwa. Hata nikiandika, najua sijalipwa — na kama nitalipwa, ni kama kushinda bahati nasibu.”
Kwa heshima yake katika jamii, aligoma jina lake kutajwa. Kwake, kutajwa kwa jina kisha kueleza hali ya kipato ni sawa na “kuvaa suti bila viatu.”
Mapendekezo Mahsusi kwa Serikali na Taasisi za Habari
Ili kuendeleza heshima ya tasnia hii, serikali kwa kushirikiana na wadau wakuu inapaswa kufanya yafuatayo:
1. Kuunda Kanzidata ya Kitaifa ya Waandishi Waliotunukiwa Tuzo — ikiwa ni pamoja na taarifa za mwaka wa ushindi, kazi iliyoshinda, na taasisi iliyoandaa.
2. Kuwapa Nafasi Rasmi kama Wakufunzi na Washauri wa Habari — kwa kutumia uzoefu wao wa vitendo kama nyenzo ya kufundishia.
3. Kuwafadhili Kielimu Bila Masharti ya Cheti cha Awali — ili kuwajengea uwezo bila kuwabagua kwa msingi wa elimu ya awali pekee.
4. Kutoa Ruzuku Maalum kwa Waandishi Washindi wa Tuzo — kama motisha ya kutafuta habari bora zaidi.
5. Kuanzisha Tuzo Maalum ya Heshima ya Taifa kwa Nguli wa Habari — kwa wale waliotoa mchango wa kudumu kwenye maendeleo ya taifa kupitia uandishi.
Sauti za Wadau: Tido Mhando na Rais Samia
Kwa bahati nzuri, Bw. Tido Mhando, Mwenyekiti wa Bodi ya Ithibati ya Waandishi wa Habari, ni miongoni mwa watu wanaofahamu kwa kina mazingira halisi ya waandishi wa habari wa mikoani. Mara kadhaa amesisitiza umuhimu wa kuthamini mchango wa waandishi hawa wanaochakarika kwa bidii bila kelele lakini wenye matokeo ya kweli.
Vilevile, Rais Samia Suluhu Hassan ameonesha dhamira ya kuimarisha sekta ya habari na kutetea uhuru wa vyombo vya habari. Katika hotuba zake mbalimbali za kitaifa, ameweka wazi kuwa waandishi ni nguzo ya uwajibikaji na maendeleo.
Hitimisho: Tuzo ni Alama ya Taifa
Mwandishi mwenye cheti ni mzuri. Lakini mwandishi aliyeshinda tuzo ni zaidi ya mzuri — ni nguli, ni alama, ni simulizi hai ya taifa.
Ni wakati wa Tanzania kuanzisha mfumo wa heshima ya kitaifa kwa waandishi waliotunukiwa tuzo, kama sehemu ya kuenzi kazi za mikono ya kalamu. Kwa sababu, tuzo ni zaidi ya cheti.
Imeandaliwa na Victor Bariety Mwandishi wa Habari & mshindi wa tuzo ya EJAT
0757-856284 maujikovb@gmail.com
No comments:
Post a Comment