USHIRIKIANO WA TANZANIA NA UTURUKI: DIRISHA JIPYA LA FURSA ZA BIASHARA, UWEKEZAJI

Waziri wa Viwanda na Biashara wa Tanzania, Dkt. Selemani Jafo

...........................................

Katika dunia ya leo inayotawaliwa na ushindani mkali wa kiuchumi na mabadiliko ya haraka ya kiteknolojia, diplomasia ya uchumi imekuwa silaha kuu kwa mataifa yanayotaka kustawi kimaendeleo. Ni katika muktadha huo ambapo hatua ya Tanzania na Uturuki kuanzisha Kamati ya Pamoja ya Biashara ni tukio la kihistoria linalostahili kuangaliwa kwa jicho la mbali. Si tu kama makubaliano ya karatasi, bali kama daraja la kimkakati linalojenga misingi ya fursa mpya za kiuchumi, kijamii na kiteknolojia baina ya mataifa haya mawili.

MIKAKATI ILIYOPANGWA: KUWA NA KAMATI, KUTOKOMEZA VIKWAZO

Waziri wa Viwanda na Biashara wa Tanzania, Dkt. Selemani Jafo, amefungua ukurasa mpya kwa kutia saini Tamko la kuanzisha Kamati ya Pamoja ya Biashara kati ya Tanzania na Uturuki. Kamati hii si ya heshima ya kidiplomasia pekee, bali ni chombo cha utekelezaji kitakachokuwa na jukumu la kuratibu majadiliano, kuondoa vikwazo vya kibiashara, na kurahisisha shughuli za usafirishaji wa bidhaa kati ya nchi hizi mbili.

Kuwepo kwa chombo hiki kunamaanisha kuwa changamoto nyingi za kibiashara – kama ucheleweshaji wa mizigo, ada zisizoeleweka, au tozo za mara kwa mara zisizo rasmi – zitaanza kutatuliwa kwa haraka, kwa mashauriano ya pande mbili. Kwa maneno mengine, Tanzania na Uturuki sasa zimeamua kutembea pamoja kwa kasi inayohitajika katika zama hizi za uchumi wa soko huria.

TAKWIMU ZINAZOCHORA RAMANI MPYA

Katika mwaka 2024, Tanzania iliuza bidhaa zenye thamani ya dola milioni 284 kwa Uturuki, huku ikinunua kutoka Uturuki bidhaa za dola milioni 217. Ingawa hali hii inaonyesha usawa fulani wa biashara, kiwango hiki bado ni kidogo ikilinganishwa na uwezo wa kiuchumi wa mataifa haya.

Kwa mujibu wa tamko jipya, lengo ni kuongeza thamani ya biashara hiyo hadi kufikia dola bilioni 1, jambo linalowezekana ikiwa tu kila upande utachukua hatua thabiti za kuwekeza katika maeneo ya kipaumbele.

KILIMO, MIUNDOMBINU NA TEKNOLOJIA: MISHIPA YA DHAHABU

Sekta za kilimo, miundombinu, na teknolojia zimebainishwa kama maeneo ya kipaumbele katika ushirikiano huu. Kwa Tanzania, hii ni fursa ya kuimarisha kilimo chake siyo tu kwa kuuza mazao ghafi, bali pia kwa kujifunza teknolojia za kuongeza thamani, uhifadhi wa mazao, na uzalishaji wa kisasa.

Uturuki, ambayo ni miongoni mwa nchi zilizoendelea kiteknolojia katika sekta ya ushonaji na mitambo ya ujenzi, inaleta teknolojia na mitaji inayohitajika sana nchini Tanzania. Hii ni nafasi ya kuvutia wawekezaji wa mitambo ya kusindika mazao, mashine za kilimo, pamoja na kuanzisha viwanda vya kushona nguo ndani ya Tanzania badala ya kuagiza bidhaa zilizokamilika kutoka nje.

FURSA KWA SEKTA BINAFSI: BIASHARA ISIISHIE SERIKALINI

Ingawa makubaliano haya yameanzishwa na serikali, ni wazi kuwa nguzo ya utekelezaji iko mikononi mwa sekta binafsi. Makampuni ya wazawa sasa yanatakiwa kuamka na kuanza kutafuta wabia kutoka Uturuki, iwe ni kwa usambazaji wa bidhaa, ujenzi wa viwanda vya pamoja (joint ventures), au hata uagizaji wa vifaa kwa gharama nafuu.

Benki za biashara, taasisi za fedha na mabaraza ya wafanyabiashara zinapaswa kuingilia kati kwa kusaidia elimu ya biashara ya nje, mikopo ya masharti nafuu, na uundaji wa majukwaa ya mikutano baina ya wafanyabiashara wa Tanzania na Uturuki. Jukwaa kama Tanzania–Turkey Business Expo linaweza kuwa jukwaa la kila mwaka litakalojenga madaraja ya kweli ya uwekezaji na uelewano.

DIPLOMASIA YA KIUCHUMI: UZALENDO WA KIZAZI HIKI

Mwakilishi wa Balozi wa Uturuki nchini Tanzania, Ali Goktug Ipek, amesisitiza kuwa tamko hilo ni sehemu ya hatua ya kistratejia ya kukuza biashara kwa kuzingatia mazingira bora ya kiuchumi. Tanzania, kwa upande wake, inapaswa kutambua kuwa diplomasia ya sasa si ya kubadilishana tu mabalozi na zawadi za heshima, bali ni ya kubadilishana masoko, mitaji, teknolojia na ajira.

Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki pamoja na Wizara ya Uwekezaji wanayo nafasi ya kuleta mageuzi makubwa katika kuunganisha mabalozi na maafisa wa biashara ya kimataifa na wafanyabiashara wa ndani, ili kuhakikisha kila mkataba unageuzwa kuwa ajira mpya, mapato mapya, na viwanda vipya nchini.

ATHARI ZA MOJA KWA MOJA ZA KIUCHUMI

Katika muktadha wa ushirikiano huu kati ya Tanzania na Uturuki, athari za moja kwa moja za kiuchumi zinamaanisha mabadiliko yanayojitokeza haraka na kwa wazi kutokana na utekelezaji wa makubaliano haya. Ni matokeo yanayoweza kupimika kwa urahisi kama vile ongezeko la ajira, mapato ya fedha za kigeni, matumizi ya teknolojia mpya na uanzishwaji wa biashara mpya. Tofauti na athari za muda mrefu ambazo hutokea baada ya kipindi kirefu, hizi ni athari zinazogusa moja kwa moja maisha ya wananchi, sekta binafsi na mazingira ya biashara nchini.

1. Kuimarika kwa Mizania ya Biashara:

Kwa kuongeza mauzo ya bidhaa kwenda Uturuki, Tanzania itaweza kuongeza mapato ya fedha za kigeni na kupunguza nakisi ya biashara ya nje.

2. Ajira Mpya kwa Vijana:

Uwekezaji katika miundombinu na viwanda vya kuongeza thamani ya mazao utazalisha ajira nyingi hususan kwa vijana na wanawake, hivyo kusaidia kupunguza ukosefu wa ajira.

3. Ukuaji wa Teknolojia ya Viwanda Vidogo:

Kupitia ushirikiano huu, Tanzania inaweza kupata teknolojia rahisi kutoka Uturuki, ikiwemo mashine rahisi za kuchakata mazao kwa ngazi ya mikoa na wilaya.

4. Ujenzi wa Uelewa Mpya wa Biashara ya Kimataifa:

Mafanikio ya ushirikiano huu yatatoa mafunzo kwa Tanzania juu ya namna ya kushirikiana kimataifa kwa msingi wa usawa na maslahi ya pande zote.

HITIMISHO: DIRISHA LISIPITWE

Mafanikio ya Tamko hili hayatategemea mikataba tu bali kasi ya utekelezaji. Kama Tanzania itawekeza kwa dhati katika kutafsiri fursa zilizofunguliwa, basi si ajabu kuona miji midogo kama Mpanda, Ifakara, Bariadi na Babati ikigeuka kuwa vituo vya uchakataji wa mazao yanayouzwa Uturuki.

Ushirikiano huu ni zaidi ya takwimu; ni dira ya mustakabali wa nchi mbili zilizochagua kutembea pamoja, kuamini katika uwezo wa sekta binafsi, na kutumia diplomasia kama daraja la uchumi wa viwanda.

Imeandaliwa na Victor Bariety 0757-856284