𝐒𝐈 𝐔𝐂𝐇𝐔𝐑𝐎, 𝐒𝐈 𝐔𝐒𝐇𝐔𝐉𝐀𝐀: 𝐊𝐖𝐄𝐋𝐈 𝐈𝐋𝐈𝐘𝐎𝐉𝐈𝐅𝐈𝐂𝐇𝐀 𝐍𝐘𝐔𝐌𝐀 𝐘𝐀 𝐌𝐒𝐈𝐁𝐀 𝐖𝐀 𝐌𝐁𝐖𝐀 𝐖𝐀 𝐖𝐄𝐌𝐀 𝐒𝐄𝐏𝐄𝐓𝐔

“Hakuwa ‘mbwa tu’—alikuwa sehemu ya moyo wa mtu.Kupotea kwake si tukio, ni pengo lisilozibika.”

...........................................

Katika jamii inayokimbilia kutoa hukumu kuliko kuuliza maswali, tukio la Wema Sepetu kuomboleza kifo cha mbwa wake Manunu limegeuka kuwa kesi ya kijamii.

Wapo waliolia naye.

Wapo waliocheka.

Na wapo waliotukana.

Lakini kati ya kelele zote, kuna kitu kimoja kimepotea:

ukweli.

HOJA YA WANAOKOSOA: JE, KWELI NI UCHURO?

Tusiwafiche—wanaokosoa wana hoja.

Wanasema:

Haiwezekani kuandaa msiba wa mnyama wakati binadamu wanateseka

Ni kinyume cha mila na desturi za Kiafrika

Ni “kuigiza maisha ya kigeni” yasiyoendana na mazingira yetu

Na kwa baadhi, hasa kwa mjamzito—ni ishara ya kupotoka kiimani

Hizi si hoja za kipuuzi.

Ni hoja zinazotoka kwenye msingi wa jamii iliyojengwa kwa karne nyingi ambapo thamani ya uhai ilipimwa kwa ubinadamu pekee.

Lakini swali ni hili:

Je, mila hazibadiliki?

UPANDE MWINGINE: HISIA HAZINA PASIPOTI

Sayansi ya Human-Animal Bond inaeleza wazi:

uhusiano kati ya binadamu na mnyama unaweza kuwa wa kina sawa na ule wa ndugu.

Kwa mtu aliyekaa na mbwa kwa miaka—anayemlinda, anayempa faraja, anayekuwa naye kila siku—mbwa huyo si “kiumbe wa pembeni.”

Ni sehemu ya maisha.

Na hapa ndipo tunapokosea kama jamii:

tunajaribu kupima maumivu ya mtu kwa kipimo chetu.

SHERIA HAZIENDI NA HISIA—LAKINI ZINATHIBITISHA THAMANI

Kama bado kuna shaka, sheria zipo.

Nchini Tanzania, Animal Welfare Act 2008 Tanzania inasisitiza ustawi wa wanyama na kuwatambua kama viumbe vinavyostahili ulinzi na heshima.

Kimataifa, World Organisation for Animal Health inaweka viwango vinavyokiri wazi kuwa wanyama wana uwezo wa kuhisi maumivu na hisia.

Hii ina maana gani?

Jamii inaweza kucheka—lakini mfumo wa sheria haucheki.

DUNIA IMESHAAMUA—SISI TUNABISHANA TU

Hili si tukio la kwanza.

Oprah Winfrey aliwahi kueleza kwa uchungu kumpoteza mbwa wake

Paris Hilton aliwahi kufanya maombolezo makubwa kwa mbwa wake

Zaidi ya hapo, mbwa wa kijeshi duniani hupewa mazishi ya heshima:

Saluti hupigwa

Maafisa wa juu huhudhuria

Taifa hutambua mchango wao

Sasa jiulize:

Kama mbwa anaweza kuzikwa kishujaa, kwa nini raia wa kawaida asiruhusiwe kulia?

UKWELI MGUMU AMBAO HAKUNA ANAYETAKA KUUSIKIA

Hapa ndipo makala nyingi huishia—lakini sisi hatuishii hapo.

Ndiyo, Wema ana haki ya kuomboleza.

Lakini pia, jamii ina haki ya kuuliza maswali.

Swali moja zito linabaki:

Je, tunathamini sawa maumivu ya binadamu na ya mnyama?

Wakati watu wanakufa kimya kimya…

Wakati mateso ya vijana yanapita bila sauti

Kisha tukio la mbwa linachukua mjadala wa taifa—

Hapa ndipo hasira za watu zinapopata mafuta.

Si kwa sababu wana chuki na mbwa.

Bali kwa sababu wanahisi kuna kupotea kwa mizani ya huruma.

TATIZO SI WEMA—NI JAMII ILIYOCHOKA KIHISIA

Hii si hadithi ya Wema peke yake.

Ni hadithi ya jamii:

Inayochoka kuona mateso ya binadamu yakipuuzwa

Inayochanganyikiwa na mabadiliko ya dunia

Inayopoteza mipaka kati ya mila na maisha mapya

Na matokeo yake?

Hasira zinamwagika mahali pasipo stahili.

HITIMISHO: MIZANI YA HURUMA, SI MASHINDANO YA MAUMIVU

Labda si sahihi kusema Wema amekosea.

Labda si sahihi kusema wanaomkosoa wamekosea.

Lakini kuna swali moja ambalo hatuwezi kulikwepa:

Je, jamii inayoweza kulia kwa mbwa hadharani—lakini ikashindwa kulia kwa binadamu kimya kimya—inaelekea wapi?

Hata hivyo, ni muhimu kuelewa jambo moja:

hili halimaanishi kwamba maumivu ya binadamu hayana nafasi—bali ni wito wa kupanua wigo wa huruma, si kuupunguza.

Kwa sababu mwisho wa siku,

tatizo si kulia kwa mbwa.

Tatizo ni pale tunapochagua ni maumivu yapi yana thamani—na yapi hayana.

“Sio kila saini ni wino—zingine ni alama za hisia.

Wakati wengine wakiona mzaha, hapa kuna watu wanaandika maumivu yao kimya kimya.

Msiba si kipimo cha aina ya kiumbe aliyepotea—ni ukubwa wa nafasi aliyokuwa nayo moyoni.”

“Waombolezaji wakisaini kitabu cha maombolezo katika msiba wa mbwa wa Wema Sepetu—tukio lililozua mjadala mpana kuhusu mipaka ya huruma katika jamii.”